basicorodriguez

Sacamos en A Gracia-Veniais Edicións, a novela de O culto oculto, foi presentada na Galería Sargadelos de Monforte xunta coa súa complementaria e compañeira A Transfusión, editada en papel hai cinco anos pero aínda en stand-by, cousas da vida, se teño tempo ireina colgando pouco a pouco no blog.

O meu amigo e compañeiro Xosé M. Gayoso presentou Os fíos do tiriteiro, houbo moita xente é un pracer coñecer a e departir con parte dos teus lectores, é como se a falor do libro falenche dun cativo ou cativo que vai só xa polas rúas, parleiro e paroleiro.

A mirilla Libros, cuadros y artesanía

http://www.lavozdegalicia.es/lemos/2008/05/11/0003_6808147.htm

Luis Díaz redac.monforte@lavoz.es

11/5/2008

La Galería Sargadelos de Monforte fue escenario del viernes de la presentación de los libros O culto oculto y A transfusión , de Básico Rodríguez, heterónimo , Os fíos do titiriteiro , de Xosé M. Gayoso . Los textos fueron publicados por la editorial que ellos mismos pusieron en marcha hace cinco años. Médico en Sober durante muchos años, donde aún reside los fines de semana, B. C. ejerce actualmente su profesión en Lugo. María Xosé Vidal , profesora del instituto de enseñanza secundaria A Pinguela, fue la encargada de presentar el acto.

CONTRAPORTADA (que sae no libro)
A Transfusión é unha novela sobre a chamada Transición política. Unha crónica burlesca e desmitificadora da época que vai do final do Franquismo (Franzismo, no relato) á chegada da democracia. É unha mirada sobre aqueles anos; hai outras diferentes; esta nace da esquerda apartidista. O relato, en clave irónico-retranqueira, enfíase coas peripecias de O Telo, O Seguril, O Iván ... amigos mergullados nunha anomia abaneada polos acontecementos daqueles anos.

O narrador acompáñaos polas rúas santiaguesas, polas tristes e fedentas pensións, polos pisos comunais, polas asembleas histriónicas ... e debuxa os perfís das mañas que tiveron que utilizar para sobrevivir e nadar a contracorrente, para defender, alomenos, unha mirada limpa de calquera tipo de lagañas.

fiuncho ou fiollo

umbella do foeniculum vulgaris

Fernando Botero

Ayer decidí ponerme en forma...

Pero no hay manera. No sé que hacer. ¿Qué dieta he de tomar? ¿He de comer? ¿Me debería apuntar a un gimnasio? Ya se verá.

Voy a desayunar. No, no, ¡dieta!, ¡dieta!. Pero, ¿desayuno café o tostadas?. Francamente no sé que hacer. Voy a mi cuarto y enciendo el ordenador. Me conecto a Internet y entro en todos los foros que conozco preguntando. No obtengo respuesta. Oigo que llaman a la puerta y abro. Rocío, mi vecina, sostiene una inmensa bolsa de churros. Me pregunta si me apetecen los churros para desayunar. Accedo, obviamente, y la invito a pasar. Preparo el chocolate y nos sentamos a desayunar. ¿Qué importa la dieta?. Los churros son una tentación muy fuerte.

La dieta, por lo tanto, es descartada. Pasamos al plan B: el gimnasio. Me apunté a uno. Lo primero, fue, encontrar uno cerca de mi casa. Una vez localizado, elegir la actividad. Tuve el infortunio de elegir uno grande y la lista era larga: Yudo, Taekwondo, Kendo, Aikido, etc... Fui viendo clases y al final decidí dedicarme al Kendo. Después de dos semanas estaba molido y paré. Desde luego, ¡cómo me han ido las cosas desde que decidí cuidarme!

Otro fracaso. Venga el plan C. Vamos a correr. Como en el desayuno me asaltan las dudas. ¿Dónde corro? ¿En la calle? ¿En el parque? ¿Cuánta agua me llevo? ¿Y cuándo empiezo? Así seguí, interrogante tras interrogante hasta que me decidí. A las nueve de la mañana siguiente fui a correr. Decidí coger mi MP3 y escuchar música. En un principio todo iba bien. No iría muy rápido pero al menos corría. Tenía la intención de correr media hora sin parar. A los diez minutos estaba sin aliento pero no le di importancia. A los quince empezaba a marearme, pero aún persistía. A los veinte minutos me tambaleaba hacia mi casa con náuseas. Llegué a mi casa y me tumbé hasta que se me pasó. Bueno, parece que correr tampoco es lo mío.

Ahora debería pasar al plan D. El problema es que no tengo plan D. Así que tendré que volver a los foros.

Esta vez me conecto por la tarde y en esta ocasión pregunto. “Quiero cuidarme, he probado las dietas y el deporte pero no funciona. ¿Qué hago?”

En un principio parecía que no iba a recibir respuesta, y eso me descorazonó, pero unos minutos después las respuestas empezaron a aparecer a miles. Sólo mencionaré unas cuantas pues la lista era tan larga que empleé toda la tarde en leerla. Cada persona me recomendaba algo diciendo que él o ella lo había probado y le había funcionado. Por ejemplo: “Tenis, fútbol, baloncesto, natación. Hípica, aeróbic, boxeo, etc...” Conté las diferentes opiniones y vi que la más popular era el tenis con 153 votos y el perdedor el badminton con un solo voto. Decidí hacer caso de la estadística y apuntarme al tenis.

En este improvisado plan D he pasado el peor rato de todos mis intentos de cuidarme. Lo primero fue nada más llegar. El centro me había asignado a un grupo con instructor. Este último era lo peor del grupo ya que siempre tenía un humeante cigarro en la boca y nos agotaba con instrucciones que él no seguía. Siempre llevaba una raqueta que sólo empleaba para atizarnos. Era malhumorado y altanero. Alto, grueso, impaciente y de oscuro pelo y tez tomaba gran placer en atormentar a los nuevos y yo, descubrí, era el primer nuevo en meses. El instinto atormentador se apoderó de él e intento golpearme mientras jugaba. Yo le vi venir y me agaché con el resultado de que la pelota que yo iba a golpear dió en la nariz de mi agresor. Después de este incidente las clases se discontinuaron pero yo por si acaso me desapunté. En caso de que el instructor volviese yo ya no estaría. Yo diría que mis fracasos han de cesar.

Desde el fracaso del tenis decidí no volver a calcular nada. Por eso misma razón me aferré a un último y desesperado plan. ¡El plan K! No me preguntéis porque lo llamé así, pero saber que decidí abandonar si no lo conseguía con este intento. Contra toda razón y estadística elegí el badminton. Sí, es raro, pero decidí actuar sobre este capricho y el resultado fue extremadamente extraño. Me apunté, compre mi equipo y llegué puntual como siempre. Empecé a jugar y sabía que hacer; hacía ejercicio, pero no me cansaba. Me divertía. Por primera vez desde que decidí cuidarme me divertía. Me quedé con el badminton, fui feliz y mi búsqueda concluyó.

RBV.

Jean Baptiste Simeon Chardin

Magritte

¿Qué veo cuando me miro en el espejo?

Antonio López

http://pintura.aut.org

DO TINNITUS
( Posdata-1990 )

Se Antón Antunes puxera a escribir a historia persoal dos seus acúfenos, sería como se escribira unha Historia clínica ou unha historia das clínicas polas voltas e máis voltas que deu para arranxa-lo seu problema.

Si, o que descubrira que eran os ruídos que oía ás veces, voces, isto é difícil de comprender é ó mesmo tempo é doado de entender, tiña unha sensación de sentir que alguén estaba a falar e non oír ben o que se está a dicir: ata hai pouco valíase dun cocemento de herbas, dunha tisana da planta que lle chaman nébeda, no Discórides non a nomean para os acúfenos, pero para Telo foi que moito mellor que o Elorgan ou o Varson , foi do primeiro que lle receitaran en Santiago ó principio dos mareos, chamáballe mareos, porque lle azorzallaban, mareábanlle a cabeza, eran un ruído barullento que non podía entender nin atender, algo que non sabería moi ben explicar, ían desaparecendo segundo se durma ou non, se durmía ou estaba distraído non aparecía ata espertar ou aburrirse, levaban claramente un ritmo vixilia-sono, sono- vixilia e algo que el cría demostrado cientificamente en si mesmo.
Recordaba que un agosto, polos oitenta e tantos, estivera de marabilla, hai xente que vive e bebe que podería dicilo, durmía de marabilla sen acúfenos, puxera unhas agullas de acupuntura na zona lateral externa do pescozo e na mao correspondente, na tabaqueira anatómica esquerda, para ser máis precisos, tivo que poñe-las agullas el mesmo porque o seu amigo o Dr Mazairas, O Cuco, non se atreveu ou non quixo, que tamén puido ser iso, pero el mesmo dixo que os puntos eran correctos para os ruídos dos oídos, pero non concordaba co diagnóstico do que tiña Telo. Deixoulle facer e aprendeulle a espeta-las agullas no punto exacto e ata lle regalou un par das de verdade, das de ouro, en honor ós vellos tempos.

Estivo a facer acupuntura durante aquel verán, día si e día non, tamén e certo que tomou o Meleril Retard por se acaso Notábase trabado de ideas; deulle moitas voltas o éxito de aquela terapia, porque nunca volveu a conseguir iguais resultados, tamén puido influír o calor ou ritmo térmico que afecta á membrana do tímpano tensándoa de máis e evitando que se reflicten os sons e os acúfenos : a membrana tensa ou abomba segundo vaia unha temperatura ou outra.

Pero todo isto non vén ó caso, non toda a xente se pode pór agullas nin crer nelas, sen embargo a nébeda está á mao de calquera que a coñeza ou queira coñecela e cocela: nace libre no monte e nas beiras dos camiños e cunha simple infusión marchan o raio dos acúfenos, iso é o que estivera experimentando. Se serve para saca-lo proído das ortigas na pel, que non deixa de ser unha sensación desagradable do sentido do tacto, non ten porque non librar das molestias do ruído indesexable do sentido da audición; o verme, sempre se recordaba que cando ó principio disto, despois do da ouigha na praza da Quinta, se tiña mala cara e contestaba de mal talante, os compañeiros de farra dicíanlle que debía ter ou que se lle arrimara o verme, ás veces ó ruído que trada o cranio , Telo chámaballe o verme.

Os psiquiatras quixérono convencer de que non hai referente nin emisor físico das voces, dos seus acúfenos, din que todos son producto da súa natureza psíquica, da súa cabeza que funciona mal, a eterna división cartesiana de alma e corpo ,descartada hai tempo polos científicos e polo pensamento racionalista e materialista moderno, aflora por un recanto da Ciencia do corpo por excelencia.

Non podía admitir que un ruído que fai ruído non sexa emitido por ningún emisor, que fora ou sexa producto da propia pantasía de pesadelos en vixilia, de malos soños e malos rollos esperto, e ter doces soños cando se durme, se o son fora música sempre, sería un agasallo fabuloso da mente, de mal rato pasaría a rareza da natureza, pero a el o único que lle producía eran barullo e algarabía.

Non estaba tolo, sentía o mundo dende unha perspectiva saudosa e desordenada, se o invadía o desacougo e non era quen de traballar, distraía á xente coas súas propias cousas, non é nihilismo filosófico, era unha morriña orballante ou debilidade provocada ola neglixencia preguizosa. O viaxar pode alonxa-la morriña ou asulagar os recordos, era un pouco unha fuxida dun mesmo a espera que as voces como recordos quedaran, e un tempo a distracción o abstraise da súa pesadume, era xa para a segunda vez que viaxaba ós Estados Unidos do Brasil en busca de atopar os recordos da infancia da súa bisavoa que emigrará no século XIX e casara, case que unha nena en Pará, era as raíces trasatlánticas do pasado pesado e remoto, era como intentar escudriñar nunha foto do album familiar os recordos imposibles dun tempo pretérito non vivido, os parecidos nun peuqeno que só se conoceu adulto: un exercicio gratificante pero imposible.

Foi ir a Río de Janeiro, a Brasil, ó mesmo hotel no mesmo barrio , pero os meses e anos e os séculos no pasan en van, tratou de contactar coa azafata daquela vez anterior, no seu narcisismo pensaba que debería lembrarse del e así facer unha ximnasia de nostalxia do tempo recente como moberse polo coñecido no mundo das viaxes cada vez máis sen orixinalidade . Dixeronlle con amabilidade e sorpresa que non traballaba naquela tempada, lle contestaron en recepción cando describíuna. Ó primeiro temeu ter metido a pata e ser malinterpretado, tranquilizouse uns días despois , deuse de conta que lle tomaran o pelo ou que azafata pola que preguntara confundírana con outra, viuna de pasada cun outro grupo de viaxeiros que chegaban ós cinco días de chegar el a Río. A viaxe era semellante na programación pero a destempo, a excursión ó norte coincidía a finais da primeira semana, con só dúas noites en Manaos.
En Río de Janeiro quería usar unha vía diferente para saír da súa situación, había a única maneira de poder sacarse do seu problema, no que a mediciña oficial en tódalas súas formas e técnicas non lle ofreceran resultados.

Documentárase sobre as posibles alternativas á medicina oficial, ás medicinas heterodoxas brasileiras nas que se mixturaba Africa con Europa en América, relixión con curación, santidade con sanidade, animismo con fisiopatoloxía, panteísmo con monoteísmo, pecado e enfermidade eran distintas situacións a cada lado do signo de igualdade da ecuación, había que despexa-las incógnitas para moverse entre os espiritismo africanista, os pentecostalistas ou o candomblé. Este era máis exclusivo, só para tribo de fieis que se reforzaban ao redor e polo propio campo de condominio.
Aínda que conseguira a recomendación dun dos ogâs para ser adoptado coma fillo polo pai ou mai santa do terreiro, esto non sería suficiente, nunca chegaría a sentirse arte e parte do todo. Oirá falar confusamente das clínicas ou capelas de Umbanda: Era posible en pouco tempo ó acceso a estase relixiosa mediante previo pago de ofrendas. Levaba as testadas dun centro que llas derar un emigrante de O Barco, que por anos vivira en Río e contáralle que xa el mesmo usara dos servicios da sacerdotisa. Coñecía a vella ubicación, pero descoñocía se seguían a celebrar rituais.

Colleu un taxi e deulle o enderezo ó taxista, Acedeu levalo, estaba situada nun suburbio, había casas de clase media e algunha que outra chousa.

O templo era un baixo dun edificio de pisos, na porta había cartel que poñía :

Por favor veña acompañado de paz, somos xente de paz>

O local estaba dividido cunha cortiña ou tendedeiro de farroupeiras a xeito de cortinón, que impedía mirar máis aló, a cada lado había cinco ringleiras de bancos: os de homes e os das mulleres, presididos por outros dous bancos enfrontados : para a xefa e para consultar, uns tambores nun recanto .
Polas paredes penduraba lendas :

"silencio e oración"

" o culto é gratis, podes axudar con cartos , en especias; xabón, lexía ..."

..."ou cos teus labores, limpando ...."

Fotos da A Mai cos seu fillos en ceremonial na praia, outra no medio da fraga da selva, unha foto de almanaque do arcanxo San Miguel, e unha louxa onde está escrita a data e hora da próxima cerimonia.

Había tamén anuncios que ofertaban consultas e desobsesións.

No recinto hai xente diversa; o taxista que o levou viñera algunha vez e quedara á espera dentro co Telo.
Falou coa secretaria para darlle o recado que traía do coñecido do Barco, esta bótalle un farol e dille que xa lle estaban esperando, previo pago danlle uns dos primeiros números:

Por uns altoparlantes todos vellos saen uns sons que podía ser música dun ritual, e inaudible que vai variando a xefa co seu tocado carmenmirandián. Detrás das farroupas veñen gruñidos e ruídos:nomease o seu número e acércase e senta diante dela, fala suavemente e pide que lle conte o porqué de tan longa viaxe, que se foi a máis curarandeiros, que médicos; a secretaria ou fai que ou toma notas do que di. Fai a excepción de apura-la consulta e resumila para a equipa encargada da desobsesión, pásanme para detrás do cortinón coa ficha que recolle da segredaria: tralas cortinas hai tres persoas unha está como en trance cos ollos arregalados en branco, outra, que chaman a adoctrinadora, é a encargada de saber cales son os exus, os espíritos pertubadores responsables do caso, quen llos mandou, como e porque, tratará de limpalo.

Mándao manter ergueito cos pés xuntos e os brazos cruzados mirando cara ó altar. A medíum, a dos ollos, xirou tras del e ponlle as maos nos ombreiros a un tempo que entra en trance, a adoctrinadora interroga a que fai de medium:

-Ven aquí, ven falar comigo, quen es?.

-Non vou falar contigo tramposa.

-Si , vas falar

-Non teño porque facerche caso.

-Si, meu rei,si vas facerme caso e falar comigo

- Vós queredes atraparme, prenderme e encerrarme . Eu non vos quero. Marcho. Sae unha voz da gorxa de Telo.

-Non tal, só quero saber como te chamas, non quero facerche ningún dano. Cal o teu nome?

A medíum bota unha gargallada profunda, ri con finximento.
-Sen mansiño, se boeniño , anda. Como te chamas?.

- Son amiga da luz, son unha pomba fuxida de lugar santo ó camposanto. Non sabes quen son?

-Es unha madre ou unha filla de Deus?

- Nin fun mai, e deixei de ser filla cando fuxín do santo lugar.

- Non serás Pomba Gira?

Volve rir con xeito de afirmar.

- Es enviada por alguén ou viñeches por ti?

-Viñen porque quixen , pero son obediente e ben mandada.

- Estás soa ou estás con máis?

Cambia a voz da medium a un tempo que lle treme todo o corpo e abanéao polos ombreiros.

- Está comigo, outro tono distinto de voz sae da boca de Antón.

- Ti quen es ?

- Non cho vou dicir, mala puta das mentiras.

- Tesmo que dicir, polas boas ou polas malas , se estás aí tes que falar comigo.

- Polas malas non me dominou ninguén nunca.

- Perdoa, trabuqueime, quería dicir que tes que falar, polo teu ben.

- Queredes atraparme e collerme, meterme no lume outra vez.

-Non, nos non facemos dano. Como te chamas?

-Son un animal roubado ó cimeterio, un morto arrancado do descanso eterno, sabes ou non que son?

- Es un donxán, un convidado de pedra.

-Nin fun convidado a aquela festa, nin fun un calaveira, vas polo lado equivocado.

- Cal exú es ? O Molú ?

-Es boa adiviña pero nin che digo que se nin que non.

-Quen te mandou? Mandoute alguén para aquí? Só quero saber se viñeche por ti ou es un enviado.

- Viñen por culpa dun fillo de puta que me prendeu lume no meu descanso que debía ser eterno.

-Pero, que ten que ver este home contigo?

- Chamoume a pomba que o coñecía.

- Pero o exú da pomba gira non veu a un tempo contigo?

- A pomba é unha pomba dun pombeiro moi vello, non unha pomba gira. Non lle chames pomba gira.

- Que che deron para vir?

- Déronme lume en min e rencor, déronme morte cando xa morrera.
-Se che deron lume, queres queimar a este home. No nome de Deus Todopoderoso vas deixar que o aliviemos. El non foi quen che fixo as maldades. Non? Que queres del?

- Que me vai dar? que vou recibir por deixalo?

- Moitos responsos dos caros, dos responsos de Kirie aló , e de nós moitas oracións.

- Para que me serven os rezos, quero paz, quero lavarme.
- Imos limpar , imos retirarnos. Imos facer caridade, vas facer caridade.
Desta vez o exu obedece e a medium , saca as maos dos ombreiros de Telo e pasa diante del tremendo e escoándose ata o chao derrumada. A doctrinadora reza e pide axuda a unha exu exterior , distinta das presente.

Continúa a sesión na que son convocados os espíritos para acercarse e baixar ó templo, a segredaria toma notas aparte e dalle un papel onde vai escrita o nome dunha das grandes avenidas de Río, en realidade e un vale para unha copa gratis nunha boîte, previo pago de entrada. Depositou outro billete de vinte dolares nunha especie de ucha e retirouse de costas mirando cara ó altar ata que dei con cortinón, instintivamente quere facer unha xenuflexión que reprimede sócato no último momento.

O que apenas cambiara de Río eran as praias e as cheas de xente anónima a moverse dun lado para outro. Meteu a man no bolsiño e sacou o papel que lle dera a segredaria do Centro de Umbanda ,a propaganda da boîte. Foi a aquela rúa ata a discoteca da copa, a piques de entrar deuse de conta que estaba a carón dun Pub , un déjà vu , do pub ó lado da praia onde estivera a falar en soños co aquel camareiro que levaba nel unha chea de anos, mal sería que non esperase pola súa visita na súa fantasía da morriña recente: non estaba.

Había outro cun acento brasileiro máis pechado e menos dado e doado a falar, fixo un amago de presentación, algo estúpida, díxolle que estivera hai un tempo durante a súa primeira e que falara co seu anterior compañeiro longo tempo etc., encolleu os ombreiros, e contestoulle que el descoñecía se alguén antes ocupara o seu lugar, enteirarase que choio estaba libre, presentouse e collerenno, e máis nada; naquel momento tivo a sensación de estar a vivir unha situación nunca vivida, un jamais-vu, e foi cando entrou un tipo, unha cara europea que lle pareceu coñecida: saiulle da alma :

- Quen é ? O dono?, non acabara de cuspi-la pregunta cando xa arrepenteu de facela, tiña unha suor fría a escorrer pola espiña e as maos enchíanselle de auga, que agoiro.

-Si, como ó sabe, o siñor.

Como o sei así foi coma de repente soubo todo, viuse a resposta iluminada coma a de Saulo no camiño de Damasco, cabrón, Precedo, cabrón era isto, Luisiño , sempre desconfiei que as reliquias eran vintecatro, e ti que vintetrés.

-Xa o ves, é a mitra, dixo Luis Lens, o ausente desertor, sorrindo. Toma algo que invita a casa.

(A SEGUIR... noutra nivola)

ACOTACIÓN:

Memorias del fuego 1.Los nacimientos.
Eduardo Galeano.

Umbanda:
http://www.umbandareligion.com.ar/index2.htm
http://club.telepolis.com/obalufon/quees.htm

Quedaran aquel domingo pola mañá cedo , a eso das once, cerca, na Quintana para ir visitar uns amigos do novo culto ben sobraba o tempo. Sousil estaba a agardar baixo a parra xa folleada da Casa da Parra. Semellaba algo nervoso e inquieto, non todo debía ir o seu gosto.

-Ola , Telo.

-Bo día, que tal, Sousil?

- Hoxe quedaramos para levarte o Templo, pero xurdiron algunz problemaz a última hora.

-Eu só quedara contigo, se e cousa de máis xente ti non tes culpa. O que non pode ser non pode ser, polas miñas artes non hai problema.

-Non ze trata dizo; son coma críos, dezconfiadoz de máis. Agora a última hora veñen con monzergas de clandestinidade e secretiños. Non damos aprendido a moztra-la cara e , ze cumpre, poñe-lo peito . Esotéricozs ou histéricozs ? velaí o dilema, querido guazón.

- Penso que é relativamente normal que tomen as súas precaucións, se é un culto secreto, terán algunha experiencia de persecucións pasadas ou non? quen veñen sendo?.

- E un culto, público, non oculto, en moitizimozs paises. Terán que rachar dunha vez co medo,

-Sousil, ten presente que se son os masóns, por exemplo, e normal que sexan precavidos, mesmo para insinar o Templo a uns curiosos. A un extraño coma min.

-Non son os masónzs, non me tirez da lingua, e zegue o xogo: zon outros que teras que descubrir por ti mezmo.

-Non te amorriñes, non se trata de que mo dixeras antetempo, pero a total, se imos ir un día ou outro )que máis ten que mo digas ti hoxe a que o saiba eu pola miña conta mañá?

-Non andes con lerias, non é azí, senon imos hoxe poderemos ir outro día, e ata aí quero mante-lo zegredo. Empeñei a palabra para non adiantarte nada, e parte dun experimento .

........................

Foron pola parte vella xogando o pito cego, con David dos Casadavid de Ourense e os seus amigos, apareceran pola Quintana a media tarde con Sousil, era para darlle unha sorpresa a Telo, e ben como solución aos problemas intestinos e clandestinos que xurdiran co resto dos seus compañeiros de culto.

Foron de ruada pola rúas e ruelas, camiñaron varias veces polos mesmos sitios, os rumores da xente eran diferentes pero os cheiros de certas portas de establecementos comerciais eran imposibles de despistar e camuflar entre as voltas e reviravoltas. Pasado un tempo chegaron ó Templo, inconsciente ou conscientemente produciuse un silencio respectuoso nos acompañantes do vendado: era terreno vedado , os pasos fixeronse menos alegrese lixeiros, mais menudos, o cheiro nifoso e a humanidade calaba ata os ombreiros, o piso era irregular: pedras grandes, vellas e desgastadas, a portada debía ser grande porque dirixirono para non tropezar cara unha porteliña escusada que daba ó portal, as correntes de cheiros dos ocos de escaleiras notábanse lenemente ó pasar o seu carón. Suberon uns pasos, pasaron por salas e salas, baixaron escadas, volveron e volveron a pasar polos mesmos sitios, os olores non cambiaban a pesar dos intentos de extravío polas distintas dependencias, os ruídos eran mínimos e un silencio de casa abandonada acompañaba a andaina da comparsa, xa non había bromas nin argalladas, de cando en vez aparecían as tusicainas típicas do nerviosismo contido. A travesía cega parecía o paso por un caleixon urbanita de servidume , desos que pasando entre casas e portadas chegan a un grupo de vivendas rodeado de casas que dan a rúa.

Acadaron a meta e desvéndaronlle os ollos, Sousil agardaba alí a súa chegada, era un patín como o adro dunha pequena capela exenta escasamente, moreiñas de cantos rodados e pedras extendíanse rentes aos muros, algún que outro papeliño escrito xacía no chan preso por un pelouro, Telo fixo ademán de anicarse a coller uns dos billetiños pero os seus acompañantes metéronlle presa para adentrarse no santuario . Era una nave con bancos para homes e mulleres, un coro por riba da entrada, un libro sobre un atril con unha variña cunha man e o furabolos sinalando; non había santos nin imaxes polas paredes, carecía tamén de retablo .... unha arca o fondo sobre unha peana grande co lume do santísimo e un par de candelabros .
Telo parecia estar contemplando un templo protestante, ou unha eirexa das que coñecía pero vacía e pobre sen adornos austera, como se a relixión desta capela estivera exenta do paganismo dos santos e virxes milagreiras,era e non era coma as que tiña costume ver dende a súa infancia, non vía motivos para tanto secretismo, nunca foi das ideas de que un pensamento relixioso ou outro podían facer dano, Telo era tolerante aínda que non vía tolerancia no seu derredeor. Era algo que nunca lle fora posible aceptar detras das guerras e persecucións relixiosos sermpre desconfiara que existían intereses menos piadosos e máis de riquezas e poder por poder.

Os acompañantes non chamaron nin templo nin eirexa, chamaronlle escola, era onde se reunían para aprender o ensino, eran parte, según comentaron, do refugallo do xudaismo que resistira en Santiago dende o decreto de expulsión do Reises Católicos. Mantiñan a súa sinagoga agachada dende había casi cincocentos anos, e non estaban dispostos a saír a luz nin mostrar todolas cartas. Era unha comunidade galego-xudaica que se fixera ultra desconfiada, padecía ou bebía das fontes do recelo e malicia dos habitantes do noroeste ibérico. Durante o Franzismo o poder da Igrexa Católica era omnímodo, intolerante ata cos seus veciños de crenzas como os luteranos, cando máis ían ser con os sefardíes da diáspora interior. Desconfiaban moito dos xentiles, a palabra xudeu era totalmente peiorativa cando máis se se mostraban a cara.

Para a saída fixeron o mesmo simulacro de xogo, camiños oscuros de humidade e silencio para estar de novo en medio de humanidade e na claridade ruidosa das rúas, vannos conducindo dun lado a outro e de outro lado o mesmo, ata chegar o unto de encontro e desencontro de tanta xente, a Quintana.
Sousil rise por debaixo do nariz, fai un aceno de pillabán polo bigote dereito mirando cara Telo, que se cría de volta de todo, cría ter pasado tódalas experiencias posibles en su mergullamento polo underground e a superficie dunha cidade universitaria como Santiago.

Telo refrexionando en voz alta con Sousil dille:

- Penso que o templo está entre as dúas Algalias, é zona máis laberíntica de Compostela.

- A zituación da sinagoga é-me inverosimil, o que importa e a zituación de agachados seculares a sabendas ou non.

-Realmente todo o que dí o teu amigo David e certo, Santiago é unha aldea clerical.

-Non zei, pero zería interesante zaber a simbioze entre a comunidade xudea e a cristián durante eztos zéculos. Cos xudeus zempre a relación foi pendular ou pendulona, elez aportaron profesionaíz de tipo artezans, mensiñeiroz ou prestamiztas ou tendeiros a unhas comunidadez relixiozas alleas ós traballos manuaiz e cheas de rentaz pecunarias.

- Nunca mo parara a pesar por ese lado.

- Os xudeuz podían prestar diñeiro zen incurrir en infracción a lei de Deus, a un interés que non era pecado de usura, e por favores de todo tipo a propia igrexa podía poñer a rentuar os seus bens sen que lle acusar de desatender a caridade obrigada cos seus pobres.

-Por eso son envexados , por andar sempre co diñeiro. E porque realmente non son parásitos para a poboación. Aínda que nunca facían os traballos duros do campo.

-E porque caze todos zabían ler, e trataban de formarse en oficioz, a miña experiencia coz xudeuz non é de aqui en España; eu podo falar do que vin e vivin en London , dende mízticos a delincuentes mafiozos, son da mezma pazta que todos noz, nin un pelo demais de liztos nin un de menoz de badocos.

- Non che vou pedir que me contes o que non sabes, nin que o inventes. Teño curiosidade, teño interese por saber que forza os manten xuntos dende tantos séculos.

- Mal que che pesie non é zó a súa fe, no abztracto, a relixión bazeada na verba máis que na iconografía, e tamén o día a día e o ano a ano de zer perseguidoz o que mellor fai de pegamento e cohesión para calquer grupo de xente. Fixazte na nudez das paredez da Sinagoga? Unha mente sen distraementos, que non necesita de pinturas exemplares e estatúas, eztá sempre máis prezta para saír ca casa az coztas, se carretan cartoz e porque non podían carretar terraz , era mellor prepara a mente para o cálculo, para especulación filozófica que para a nostalxia.

-Por ese lado non me convences; todo eso que ves unha virtude de adaptación ó medio pode ser simple subproducto da endogamia, dunha herencia xenética que os predispon a ser así sempre que non se misturen con outros.

-Poda que sexa azí, non o discuto, ás vece az explicaciónsz sobran se os feitoz amosan o que amosan. O certo é que oz xudeuz como tais sempre se zentiron fóra de lugar, coma sempre lle fixeron crer os conquistadorez do lugar, e zempre puideron ante eso comportarse de douz xeitos, cando menos teño observado por min mezmo.

- Xa empezas a abstraer, senón fora que pola cor da túa faz que non engana, pensaría que estas a varrer para casa.

- Telo, eztás un pouco antizemita e racista, a miña cor non me exime nen me impide acoller ou practicar ningunha crenza. Vexo que eztás baztante confuso. Deixa que fale un pouco e que medianamente poidache explicar o pouco que zei.

-Perdoa, foi por animarte a falar .

-Oz xudeuz cando chegan a un sitio, porque parece que nunca eztán a un mesmo tempo que oz demaiz, veñen con toda a súa equipaxe e sen ningún intereze de dezfacerse del. Nunha diáspora de máiz de vinte séculoz eztan afeitos a desprazarse coma os caracoiz, chegan e pulzan az zúas forzas co resto da comunidade e mantéñense coma todo bicho vivinte dentro doz zeus hábitos e coztumes, az zúas crenzas, a zúa lingua, o seu templo-escola etc.

- Coma oz galegos cando van polo mundo adiante, emocionouse Telo, sempre acaban facendo un Centro Galego para manter vivo o amor a terriña, cos seus xantares, os seus cantares , festas e festins. Non lle compre a eirexa tanto coma os xudeus, pero sempre que poden se celebran as festividades da parroquia.

-Si e non. As situacións non son comparables. Se queres uns teñen a crenza da Terra Prometida, os outros teñen a constancia dunha Terra Extrañada. Os xudeus consideran ser o Pobo Escollido por Deus, obrigadoz a vagar polo mundo, afeitoz, a forza ata hai pouco, a zer expulsadoz dende antes da exiztencia do Imperio Romano. Os galegos uns deles emigran e outroz non dende hai pouco máiz dun zéculo e medio a Europa e A America, a existencia da díazpora xudea e da época dos fenicios cando menos, e partir do poder da Eirexa con Constantino agochadoz, oprimidoz e mal viztos.Se en algo poderíanse considerar a diápora xudea e coa situación do pobo xitano, outro pobo sen patria nin matria, nin xiquera dunha referencia de orixe xeográfica ou de nación que lles procure arraigo.

-Non hai comparanza por suposto, pero non dirás que o Pobo Galego non estivo oprimido e explotado, e que foi dos motivos principais da emigración.

-Sinto que non teña datos dos recientes pobos escollidos, oprimidoz e azoballados, pero penso que non eztamos a falar dezto. A situación da que falaz é falaz: común xeo e gráficamente a tódalaz zonas deprimidaz económicamente que o mundo ten tido: Galiza é un afonín de fin de terra, se recúaran as súas xentez irían cara á fame de Castela, non te esquezas, e para fuxir para adiante : ou afogarse ou saber nadar ata América, mar por medio. Pero a opresión nace dentro de Galiza non é foránea nin allea á propia nazón. Az situaciónz non zon comparables nin en caricatura.
-Ves como ó final ofendéstete, como te impricas no que expricas. Tomas partido por eles...
-Non tomo partido, trato de ser obxectivo, parace mentira que non subaz un decrao de entendemento por riba do anecdótico: Semella estar de moda a solidariedade correspondida entre os pobos oprimidos, como ze se pòidera menter no mezmo saco a todos. Da igual o pobo vazco que o irlandéz, o pobo vietnamita que a liberación de Mosambique. É como ze o feito de eztar contra de algo fora suficiente para coincidir no rezto dos fins perzeguidos.)Ti cres acazo co xudeu oprimido con poder non vai zer oprezor e vaize preocupar o máiz mínimo polo pobo irlandés colonizado ?. Ezto que pensa moita xente por certo, debe ser a maior e máiz abzurda utopía do zéculo vinte. Xa non eziste Roma coma poder único no mundo coñecido.
- Si, pero non dirás que non existen coincidencias
-Se az procuras, non chaz nego, pero é un comportamento biolóxico de rabaño. Prozigo, cun pobo perseguido é obrigado a vagar, ou forma un enquistamento, permanecendo incolumne e a defensiva para az zúas crenzas e costumes, ou ben opta por por unha estratexia de distenzión, de asimilación as normaz e costumez dominantez, de progreso e aceptación individual na sociedade anfitriona: non negarás a existencia de galegos trunfadores que forman e conforman a aristocracia criolla e que refugan da zúa orixe: a zúa vinculación ó Centro Galego é de xeito distinto do galeguiño que vai en busca de amparo e refuxio nos zeus.

- Pillásteme. Pero todo iso entra na dinámica de despersonalización e perda ou abandono da propia identidade. Non quita que na súa volta a Galiza non siga a exercer de patriota.

-Poda que zexa azí, pero o vínculo xeográfico, telúrico ou coma queiras chamalo non é o mezmo que o anhelo dunha Terra Prometida, distinta que a de nación e nacemento, expresada na forma dunha crenza relixiosa. Non se pode comparar, e para atallarte xa de vez, a miña nai decidiu asimilarse a cultura dominante. Eu son xudeu de orixe e relixiosamnete non practicante.

Telo obtía a resposta que buscara sen querer.

Antón proseguiu de observador observante e autoobservante do devalar da vida cultura e social de Santiago.

Telo seguía a contra moda estudiando inglés.

Orfo coma un robot sen o seu Asimov, coma unha Galatea sen o seu Pigmalión, O Telo pasaba de aprendiz a oficial de observador no gremio dos observadores da Vida cambiante de Compostela. Descoñecia a totalidade dos descubrementos esotéricos de Precedo sobre Mitra, que se estaban a escoar no fervenzal dos acontecementos de aqueles tempos; a Igrexa comezaba a sufrir competencia na súa obrigada clientela fiel durante o seu monopolio Franzista, cada mais escadalizados e desfidelizados polos intentos de sobredominio sobre almas e corpos. The time are changing...cantareaba ou fungaba polo nariz Bob Dylan ao tempo que aperecían novos frades predicadores vestidos con distintos hábitos e maneiras de ser, con unhas traxes de xastre a un tempo que as sotanas e os sombreiros de tella e birretes desaparecían da paisaxe das rúas e das prazas de Santiago case ó tempo que as boinas raleaban. O Concilio Vaticano II predicara o agiornamento, o ser pobo co pobo, ser xente coa xente, o mellor xeito de aproveitar o camaleonismo no vestido, outramente volvíase ao catequismo de Paulo de Tarso. Pero eran xa outros frades e predicadores os que percorrían as rúas con outras vestimentas, habiaos coa cabeza rapada, nunha tonsura total, cubertos dunha saia laranxada cunha carraca ou pandereta repentían un quirie ou mantra ata a saciedade no medio dunha sociedade provinciana abraiada polo medo ó novo: Hare Krishna, Hare Krishna, Krishna, Krishna, Krishna, Hare , Hare, Hare Rama, Hare Rama, Rama, Rama, Hare, Hare. Asi cada día unha grosa de ducias de veces, 1728 veces e veces e veces, cando acaba un comezaba o compañeiro, era unha predicación dunha boanova ou un castigo escolar falado en vez de escrito.

Outros coa traxe recortada , camisa branca de manga corta e americana, cabelo cortado ao rente segun a recortada moda occidental para a xente de orde, cunha carteira de coiro e cremalleira e unha Biblia sen notas aclaratorias ó pé das páxinas, predicaban a Verdade das Escrituras e o amor a Deus por encima de tódolas cousas, o amor asembleario das comunidades cristians das epístolas pablistas a Corintos ou Efeso, a Deus rogando e gañando, eran coñecidos como Mormóns predicadores apocalípticos da Igrexa de Xesuscristo dos días Derradeiros na procura dos 144.000 xustos que se ían salvar (mil grosas miragrosas, outra vez a ducia multiplicada) durante Xuizo Final a chegar, falaban e falaban do seu fundador Xosé Smith que mediante as indicacións do anxo Moroni nunha teofanía case mosaica, fixerase cun libro sagrado xudeu coas páxinas de ouro, a Biblia de Xedeon , pertencente as dez tribos perdidas de Israel, emigrantes precolombinas que foron visitadas e adoctrinadas por Xesus na caurentena previa a Ascensión ó Ceos: O Pobo Escollido de Deus en USA. Unha nova fe, unhas revelacións cunha mixtión entre apocalípticas, secretas ou caóticas, coma as pastorciñas lusas.Nunha Europa ou América católicas e marianas as hierofanías son mais edípicas a través da Virxe María en Lourdes, Fátima ou Guadalupe etc..nunha América blanca , protestante e anglosaxona nas súas distintas ramas e cultos sólo pode falar un Deus masculino: un Xuizo Universal no Val De Iosafat, sen indulxencias nin apelacións era demoladedor para os Petos de ánimas e o reparto de Indulxencias parciais e plenarias dos Curas prevaticanistas entre as clases medias acostumadas ata antonte a pagar bulas e privilexios para poder poñer un prato cárnico durante as Cuaresmas, xente doada de convencer lonxe dos piadosos mexapías e dos extremistas agnósticos do pensamento ceibe miraban con retranca e ironía ó novos frades camiñante.

Con estes tamén viñan os Testigo de Iohavá, pacifistas e anti-militaristas, lideraban parte da oposición obxectora relixiosa ó servicio militar obrigatoria bastante antes que naceran os obxectores laicos. Autodenominábanse Estudiantes da Biblia, e como tal trataban de esperta as mentes mediante a súa revista Despertad! homónima da revista da CNT viguesa durante a II República; fanáticos ó seu xeito consideraban unha verdade irrefutable o escrito nas Sagradas Escrituras. Predicaban nos bairros populares e das bisbarras Compostelanas abandonados pola escaseza de curas católicos coa espantada sucedida a primeiros dos setentas no Semenario Maior da diócese.

Telo co seu novo amigo Sousil adicabanse a observar o novo barullo relixioso con as crenzas à la carte practicamente, a según a extracción familiar e sociolóxica da grei.

Sousil era o prototipo moderno de comunión de razas, fillo dunha compostelana licenciada en Hispánicas que casara cun indostaní de Bombai.Tiña o cabelo pichiño e a faciana oscura característica dos bengalís , barba rala e ollos profundos de ambar, falaba dun xeito especial o galego con acento británico que sobrecorrexía ceceado:

- Vichez aquelez?

- A quén? A esa parella de xipies?

- Szi, aquelez que zemellan fillos daz florez de California dos sezenta.

-Ben os vexo, hoxendía non me chaman a atención polo modo de vestir ninguén. Eso pronto vai ser moda ou pasará de moda, depende dos modistos mais que da xente.

-Non é ezo, eztan a repartir uns panflectos. Son os Nenos de Deus.Non estabaz a recoller todo o acerbo de moda das crenzas?.

-Nenos ou criaturas de Deus somos todos, ata os becerros.

-Non é ezo, eztos son unha sezta, teñenllez comido o tarro e predican un xeito de amor universal, con sesionz de coñecemento no senzo bíblico.

-Manda carallo, pola maneira como visten parecen os propios para rapañar os refugallos do xipismo que esta a pór de moda a Mari Huana ou a Mary Quant.
-Cada rabaño cumpre do zeu pazto e do seu paztor. Estos mais que paztores de ánimas e ánimos sonche paztores de corpos. Anima ou líbidos ambo-los dous son conceptos metafísicos, ou físicos pola metade.

Telo quedou a meditar as verbas do seu amigo, e soltou ao cabo dun cacho:

-A fé desvaída e dividida é unha boa maneira de evitar o anticlericalismo. A Transfusión non a ir cos arrebatos e furores contras os curas e as igrexas . Todo anticlerical é un vello creente e un cliente decepcionado.

-Eu non penso azí, a Igrexa Católica como organización secular ten moitos recurzos, ten moitos zaberes mais por vella que por malicioza recolle no zeu seo o mellor de cada casa.

Sufreu moitas cizmas e moitos cizmas, moitos ataque dezde fóra e dezde de dentro, peroa a pedra fundamental non filosofal, está indemne.

-Queres dicir o pensamento monolítico de Roma.

- É máiz complicado que izo. Cando lle interesa a ortodoxia fai de gardiana da única fé verdadeira e dalle por perseguir aos heterodoxos mediante fogueiras e inquisidores e para as relixións rivais servese das influencias políticas, de poderes interpostos propios, coma O Cardeal Cisneros cos moriscos ou mediante argucias modernas dos últimos reises mediavais, coma os Reises Católicos cos xudeus. Hoxendia de gardiana da ortodoxia e Guadiana do que zucede no pais, a un tempo que se extende unha rede relacional entre os diztintos parroquianos. Pedro é o gran pixín de homes, Cristo xa fala das almas-peixes ao seu grupo de escolleitos, apóstolos apostado e poztulados para xerarquía eclezial.

-Non che pillo ben a idea. A xente corriente somos peixes na fervenza vital, somos ovellas encamiñadas ou descarriadas para o rabaño do bon pastor no campo da vida. Semella que mais que sacerdotes nestes tempos a Igrexa cumpre de veterinarios e biólogos.

- Non é azí. Zegundo a túa metafora, procuran a maneira de levarmos a todos ao redil: usa de distintoz mistagogoz, catequiztaz a gogó, todos dentro da ortodoxia : os xezuitas, os opusdeiztas, ata se vale da Mitra do teu amigo para metermos a todos na mesma rede, anque en disztinto lote.

- Os tempos cambian. A Igrexa perdeu o monopolio do poder, ten moita competencia hoxe sería impensable unha Inquisición, nin xiquera o Indice de libros prohibidos.

- Depende, non esta de moda en Occidente eliminar ao rebelde ou ao herexe, estanse a buscar outroz métodos mais zubtiles, de azimilación de recuperación de contraazimilación, de manipulación, de anomia, bloqueo cotidián ou ninguneo social.

-Puntualizas ben o de Europa, porque se miramos para América do Sul non é así nin por asomo. Ao que disinte ou cae dun helicóptero no medio do Mar da Plata ou desaparece no deserto de Atacama en Chile. Este século XX transformou para o poder político os métodos da Santa Inquisición para a eliminación da desidencia .

- Levas razón na túa puntilloza puntualización: pero aquí, estaraz comigo, é moito mais dificil a tortura, a dezaparición ou o xenocidio; a Segunda Guerra Mundial e o nazismo serveron como lección para que non se repitan eszas masacres por parte de ninguén. Queda feio, como mal visto.

- Atállote co napalm, Vietnam non ten culpa de non ser de Deus, perdón, de non ser cristiana.
-De acordo pero en España a Guerra Civil do 36 deixou a Igrexa eszcarmentada de vez, penzo que non se pode ser tan brutos, tan directos: non queren ser perzeguidos e sufrir e poda que non queran ser perzeguidores.

-Prefiren convencer polas boas que ferir para vencer, dirás.

-Ou algo azí, teñen sufuciente difuzión das zúas crenzas dentro do pensamento dominante, que cando a xente expresa unha mínima crítica a unha conducta ou a unha maneira de veztir ou pensar, e o pensamento da Igrexa que se expresa, a xente corrente o creente e a voz do zeu amo.

-Poda que o establecemento dun pensamento, martilleado sobre a chamada xente de orde, de ben, dealle mais réditos que a imposición de castigos, prohibicións e pecados. Pasar dos mandamentos de Moises a rogos e preguntas na asemblea eclesial.

-E a donde quería levarte :a repetición dominical do rito da miza fai do católico practicante un subdito submizo, unha perzoa remisa a cambiar as súas condiciónz de vida, un conformizta aínda mais se é confirmado.

- Penso que te pasas, eu non o vexo tan que así: a misa e parte dun costume social, mais que unha convicción e un costume voluntario.
-Penza. Parate a pensar no Painoso, que se repite varios milleiros de veces na vida dun criztiano, varias veces por rozario, en calquer liturxia , na mesma miza correzpondelle unha zituación central: fágase a túa vontade, aquí na terra como no ceo.Non che parece suficiente submisión a Deus, a enaxenación da propia vontade á vontade divina , o vaiven azaroso do clima, dos meteoros, tanto aquí como alá, tanto no firmamento como no pavimento.

- Se o miras así non ten dúbida, vida, pero a meirande parte da xente non é consciente do significado concreto; repite de memoria o que aprendeu a coro na infancia, na catequese.

-Zí, pero izo vaise clavando nas circunvolucións cerebraiz dun modo indeleble, día a día arando nos surcos do encéfalo, grabadas como un disco dos da música.

-Esaxeras. Quizáis tes unha visión máis crítica pola túa visión cosmopolita. Aquí non se lle buscan as tres patas o gato por iso.

-De todas formas teñoche rezervada unha soorpreza. Contactei con alguen doutra creenza antiga de Santiago. Vaz levar unha agradable alegría cando cho poda dicir.

-Pero que dis?Atopaches un templo celta?

-Non che izo exactamente, sen deixar de zer antigo, non deixa de ser actual.

-Xa sabía darías co novo Templo de Mitra.

-Que non, que outra cousa.

-Boeno logo.

Asimov:
http://isaacasimov.garcia-cuervo.com/index.htm

mixtion:
http://www.magicasruinas.com.ar/redjipis001.htm

" />

Os datos que tiñan na man era unha bomba de reloxeiría, era algo dunha importancia e trascendencia tal que todo o orbe cristiano tiña que coñecer. Despois de varios días foran descifrando as lendas e grafitti da galeria perta do sarcófago do decapitado, xa estaban a punto de dar coa identidade do personaxe, os cabos soltos ían puco a pouco trenzándose.

Primeiramente adoptaron a idea de preparar un dossier e facelo chegar anonimamente á oficina do Deán, ou ó propio Arcebispo: os áchadegos aínda que trascendentes e terriblemente demoledores non deixaban de estar en territorio da propiedade eclesial: fora o que fora non ían cambia-lo curso da historia, aínda que si , certos mitos podían derrumarse.
Non por iso non quita que se ía producir unha cadea de demisións sen precedentes, a Igrexa era unha institución secular que perdura a través dos séculos, e que dificilmente se ve afectada por pequenos vendavais, e mesmo borrascas coma a que se estaba a formar na fisterra ibérica.

Precedo na fase de preparación do dossier volveuse minuciosamente neurótico e compulsivo, tratando en cada momento de redacta-las conclusións ás que se podía chegar, así como os moitos esbozos dos debuxos e frescos que retocaba e retocaba ata darlle a forma precisa: preparaba unha especie de historieta de cómic na que había un personaxe viaxando ó centro da fisterra, con viñetas en que escuetamente esbozaba planos a escala dos espacios, pintaba os frescos , e debuxaba os relicarios, repasaba e repasaba as notas , pero percataronse dunha sensación de ausencia, algo faltaba e medio de tantos obxectos sacros:

-Ioachim ex tribu Iuda Praepitiorum;

-un madeiro pertencente a Ioseph fater ligni;

-outra acha pertencía á cruz do calvario;

-os trozos de arpileira era ó parecer: fimbrias pannorum in quibus infans Salvator era involutas,

-cabelos de María Magdalena que enxoitaran os pés do Mesías,

-a redoma de nardo na que gardaran o cordón umbilical do Neno Xesús as parteiras Zelomi e Salomé: tivera no seu interior o óleo bálsamo vello que María a de Magdala derramou no cabelo e pés do Noso Sr. Xesuscristo;

- un escrúpulo do Santo Prepurcio que lle falta a reliquia que actualmente se venera en Viterbo, Italia;

- a queixada de burro con que Caín matou a Abel e mesmo Sansón matara a centos de Filisteos;

- unha pluma do arcanxo San Grabiel;

- un anaco do rabo do can de San Roque;

-as tabas con que Lonxinos e os seus compañeiros xogaron de a sortes a túnica sagrada.

-crepita ventris ex praecordis Cucuflatis, M ( que podería explicar iconografia de Maese Mateo no Pórtico da Groria)

-a figura votiva de terracota, un monstro con tres cabezas, posiblemente unha representación do Deus Celta Lug.

E outras tantas ata vintetrés que era imposible identificar xa por falta de lenda ou por descoñecemento e ignoranza de Precedo e Antón.

En vez de bocadelos flotantes de diálogo dos tebeos, poñía debaixo unha descrición pormenorizada do que sucedía na escena. Nun momento a narración supeditábase ó pictórico, máis que ás notas de ruta que tiñan collido tanto el como Telo.
Neses momentos saltaba a chispa entre ambos aínda que a versión de Precedo permanecese inalterable. Era o debuxante e o guionista, o autor dictador.

Telo actuaba como mera comparsa da creatividade compulsiva do seu amigo. A parte que lle deu por reanuda-la súa asistencia a clases, mentras Luís pasaba o día pechado na casa, a penas saía a mercar algo para comer ou por tabaco: o seu recadeiro era Telo que o avituallaba e lle facía compañía, a pesar de sentirse doído e desprazado, non quería que a obra de arte se perdese por uns caprichos .
Nela non había ningunha recensión a MITRA, nin a clave/chave pola que iniciaran a viaxe ás entrañas da Quintana.
Telo acudía á casa do seu amigo mañá e tarde, sempre que as súas clases llo permitían.

Ó terceiro ou cuarto día de peche a cal e canto de Precedo empezou a desvariar, falaba de novo de vixianzas e persecucións, era o clero que puxera de novo espías a velalo. Telo atribuía a situación a pasar as noites lendo de claro en claro, e os días de turbio como ó fidalgo chairego estaban a secárselle as meninxes. Mandábao descansar e fumar menos, tentaba en van saíren xuntos a dar unha volta e bourear.
Foi de todo imposible.
Volveuse calado, pouco falador, a parella de amigos semellaba cada vez máis un matrimonio mal avido, era como se a súa presencia fora adentro ausencia. A pesar de que de cando en vez lle facía unha consulta por un pequeno detalle da xira. Nunha desas rupturas de silencio autoimposto soltoulle:

- Hoxe, cando viñas para aquí , non te fixaches na furgoneta branca matrícula de lugo que está aparcada na esquina coa Rúa de San Pedro.

- Si, vina, xa hai tempo que está aparcada a miúdo nese sitio, non me chamou a atención, debe ser dalgún veciño.

- Cando marches fíxate no tipo que está sentado ó volante, senón está paseando ó lado a mirar para aquí: é un tipo grandote, co nariz aplastado coma o dun boxeador e o queixo caído, como se chovese dentro da boca, a roupa que leva parece escollida por un daltónico. Presta atención , senón ves nada agora, cando volvas mañá has de gravalo na retina, é un veedor de MITRA.

- Xa estamos coa mesma cantinela de sempre, tes que airearte e aventa-la paranoia.)Que cona lle podería interesar á MITRA os debuxos e notas dun achádego arquelóxico?

Respodeu poñendo o dedo nos labios e mandando calar a Telo:

-Shuuu.!

Ao tempo que acenou para que non o distraese do seu traballo. Telo pasou a tarde repasando e ordeando os apuntes, lendo materia. De cando en cando respondía ós requerementos, e acercábase cando o vía pasa-la lámina da mesa do artista á zona de depósito para que se lle secase a tinta: admiraba a viñeta e o pé de notas caligráficas de Luís.

Cando saiu a furgoneta seguía no mesmo sitio, pegada á esquina, seguramente o home acababa de chegar de traballar, o seu aspecto era tal como un ex-boxeador sen os osos propios do nariz, estaba a argallar nuns papeis sentado no asiento do conductor. Levantou un case a vista cando Telo pasou ó seu carón. Este non viu nada raro, non era cuestión de facerlle caso ás desconfianzas de Prece, aumentadas e agravadas cada vez que se cría en posesión de algo interesante.

Á media mañá do día siguiente parou mercar pan, recén saído do forno, quente e renxente para levarlle unha barra para o almorzo pequeno , mercou tamén cacao en pó: era a maneira de facelo comer ben e que non tomase café, para temperarlle os nervos un pouco. Cara ás once e media pasadas, estaba chegando á casa de Precedo, aínda así a furgoneta branca de reparto estaba ocupando o seu recanto, unha casualidade, pensou Telo para si, o que o deixou un pouco dislocado foi que home estivesa aínda sentado no lugar do volante, controlando os movementos da rúa, deixara de argallar nos papeis. Almorzaron o pan fresquiño e morno. Luís enfrascarase ata altas horas e a penas espertara cando o seu amigo fixera ruído cazolando para quenta-lo leite.

Nese diálogo do acordar, preguntou pola furgona. Non tivo outro remedio que confirmarlle as sospeitas.
De mutuo acordo decidiron non entregar copia do dossier no arcebispado, eran moi capaces de desfacerse del. Decidiu rematalo e mandarlle unha fotocopia ó da mesa-camilla, e pó-lo orixinal en sitio seguro.

Tres días máis tarde acabou o pormenorizado relato da súa aventura espeleolóxica ou arqueolóxica como se lle queira chamar. Acompañado e custiodado polas costas por Antón fotocopiaron as coarenta láminas coas correspondentes lendas, metéronas nun sobre cunha escueta nota para Ramón Piñeiro:

Estimado profesor de persoas:
Inda que descoñece a miña existencia, teño moito que agradecer a vostede.
Fágolle depositario deste dossier , anonimamente , sobre algo transcendente para historia de Compostela. Non dou a saber meu nome por motivos de seguridade persoal, non por covardía, non osei a avanzar máis nas miñas pesquisas por desconfianza das miñas propias forzas , que por outro tipo de prexuízo, foi por iso talvez o que fora vostede o destinatario e non a oficina do Deán. Espero que dispoña desta información a mellor ver e entender.

Unha grande aperta dun agradecido compañeiro de loita, perdonado e dispensando se con isto último o ofendo.

Durante máis dun mes esperaron a aparición da noticia nos xornais. Foi en van, se algo apareceu foi unha escueta noticia sobre uns novos achádegos na cripta da catedral, que non podían ser de momento expostos ó público xeral. Do uso da información soubemos que chegara ó seu destino : Ó chao do altar maior da Eirexa de San Paio de Antealtares púxose unha tarima de piñeiro americano, donada por unha alma caritativa: a pesar do elevado custe e dificultades por parte da Dirección Xeral de Patrimonio as obras foron realizadas nun tempo récord, pouco máis de sesenta días da entrega do dossier.
Unha nota solta na folla parroquial do Preguntoiro falaba da importancia do donativo e a celeridade con que foran executados os traballos de carpintería.

Outro día uns obreiros do Concello encintaban a escalinata de pedra da Quintana de Mortos e Praterías tapiando ou tapando certas buratas na que se podían agochar certos roedores...

Comentaban a situación sentados mirando para as ventás con celosía que daban á Quintana, na terceira un ramo de flores brancas asomaba pola fiestra, era o doce de maio, sorprendidos :

-Eu, dixo Antón, se che digo a verdade, no século XX pasado todo o que ten pasado, penso que ninguén, e menos unha organización, poida estar interesado nesta teima, xa non somos tan románticos e e menos tan obsoletos.

-Eu dígoche que MITRA funciona, que a súa forza reside en que ninguén cre que poda existir, e que non hei de acougar ata dar coa forma de que o saiba tododiós.

-Poida ser, pero coma sigas por esa banda, máis que MITRA quen che vai pillar é a policía, e ben seguro que che vai sacudir ata o pó do sarnizo.

- Deica máis ver.

- Ata logo, calquera día destes habemos quedar para xogar ó parchís ou á oca.

Pouco a pouco ía sabendo voar só xa non vía ó mestre como mestre en todo, Precedo por circunstacias político laborais tívose que ir face-lo servicio militar a León: a mili os únicos que ían contentos eran os pándigos de aldea que cren que realmente van facerse homes e coñecer mundo, e os radicais vascos que se apuntaban a paracas ou ás C.O.E.S., de guerrilleiros ou comandos especiais para non ter que iren a Arxel. O Franzismo preparaba e dáballes cursiños con futuro ós etarras, derradeiras herencias da Dictadura. Precedo nas súas cartas relataba o surrealismo da vida castrense, a situación de arresto de cousas e obxectos dunha metralladora ou a pista americana de entrenamento , dalgún que outro semoviente como as mulas castigadas a estar todo o día cargadas e a media ración de auga e pienso debido a que coucearan algún suboficial, rompendo a disciplina militar debida a un mando. Naquel mundo saínte da Cruzada de Liberación, entrante no medievo e da mediocridade gobernante todo era crible. O exército era un dos últimos refuxios ou refugos teocráticos do Poder.

Dende León mandoulle Luís unha críptica nota:

Faime outra copia do dossier, desapareceume da taquilla a que eu tiña. Estouno a refacer aínda que me cómpre tempo e memoria. Nos paseos do serán síntome vixiado polo clero cazurro: unha camioneta de reparto de Obleas P.Tinto está moitas veces cerca de por onde eu ando. Estou atrapado, o escapar de aquí é deserción. Xa che escribirei.
Luís

Nunca máis chegou carta outra , foi a última carta de Precedo, desaparecido en combate.

El que va a Santiago
y no va al Salvador
visita al criado
y deja al Señor

Reliquias:

http://es.wikipedia.org/wiki/Catedral_de_Oviedo

Telo tras duns días de zunentismo acedeu oír falar do tema: admitiu que Precedo introducise o asunto en medio da conversa sen lle reprobar, outro conto era a pretensión de formar sociedade mutua ou unha comunidade de bens con el, tal lle ofrecía que beneficios podía obter con embarcarse en tal aventura? A que riscos estará a submeterse? había algunha necesidade de pasar medo gratuíto ou arriscarse a pasar unha tempada á sombra por iso?.
Había unha cripta críptica, hermeticamente oculta ó gran público dende tempos inmemoriais, pero de sobra coñecida polos seus usuarios seculares Pagaba a pena descubrir a existencia de tal lugar? Ian atallar coa descuberta do templo a expansión de MITRA? A neo-MITRA consideraba esencial para a súa pervivencia ou supervivencia que permanecese en segredo a súa capela matriz do noroeste?.
Telo dáballe voltas e voltas ó proxecto espeleolóxico ou ilóxico, pero non podía menos que pensar nas súas consecuencias personais e xerais. Non era certo que, mesmo, o segredo desvelado e publicado sería aproveitado pola Igrexa, e por suposto pola MITRA para reforzar e medra-lo seu poder.
Aquela serán realizaron tódalas súas tarefas cotiáns sen que se presentise nada do que estaban a argallar durante días planearon e mercaron todo material que cumpría para unha estancia nos túneis, non superior a vintecatro horas.

Sempre os camiños coñecidos fanse máis doados e curtos: Precedo xa sabía como agocharse e tiña a seguridade e confianza necesarias pola experiencia, pouca pero suficiente para alonxa-los temores de poder ser sorprendido pola escasa vixilanza nocturna dos templos.

O confesonario foi curruncho de abondo para agarda-la noite.

Debaixo da ara traslada illo tempore dende a cripta catedralicia foi doado de máis abri-la trampela de novo, tal vez demasiado doado, susurroulle o Telo a Luís. Precedo facía avanza-lo neofito pola catacumba ou que fora que fose atento á súa boca aberta e ás expresións de asombro. Sen embargo pertrechado cunhas luces como era debido, producto dun bo sablazo- the last, but not the least- que lle deran a un bo amigo - Xulio, O Verme, o irmao de O Dylan- e o resto de paus de menor cuantía que deron a canto amigo e coñecido puideron atopar durante os días anteriores.
Telo instintivamente camiñaba para adiante, a esquerda, cara esquerda segundo desembarcaran polo portelo do altar. Andaba desnortado botando a luminaria contra as paredes e cara adiante: mantiña a boca aberta abraiado polo que estaba a contemplar.Era máis pola propia exitencia da caverna en si, que polos frescos.

A pesar de todo, Precedo, editor e debuxante de cómics frustrado, admirador de Hugo Pratt e o seu Corto Maltés, extraía notas e abondosos bocetos para non olvidar o máis mínimo detalle..

Os dous amigos e compañeiros de fatigas percorreron tódalas estancias e depedencias en moito menos tempo do que pensaban, a compañía diluía a espesa densidade de tempo que lle tocara sentir a Luis Lens na anterior expedición en solitario. A pesar de estar a vivir unha situación única e irrepetible, de cando en vez un tremor de déjà-vu percorrialle-lo sarnizo dende o sacro, salva sexa a parte- ó couquizo. Estaban intranquilos pola inseguridade de poder ser sorprendidos, así como insatisfeitos cos escasos datos que tiñan obtido. Alentaban unha común sensación de que aquel lugar era a antesala de algo máis.Propuxéronse dar un novo periplo peripatético na procura da inspiración filosófica, que lles propocionase as claves para desvela-las súas sospeitas.

Telo encaprichado con acceder ó convento de clausura a traverso da xaneliña da biblioteca. Estaba empeñado en encontrar un mecanismo trampa que lle permitise a entrada, sentía e presentía o morbo de penetrar na zona de Clausura dun convento pechado: traspasar, franquear o sancta sanctorum do prohibido . O tabú máis tabú. Espiar e guicha-las monxas que expían polo pecados espidas: tiñan pelo debaixo da toca ou ían rapadas?, Usaban de bragas e cinguidor de lencería de seda?, Usaban de ligueiro para soste-las medias como nos chistes do Lui o PlayBoy francés?, Por que ós franceses lles producían morbosidade erótica as monxas?

Teimado tentou por varias veces atopar co resorte entre o artesonado de madeira que lle permitise a sorte de transgredir física e moralmente o recanto do canto máis católico. Estando nese intento baleiro , escoitou ó Prece.

-Telo, baixa daí. Ven.

-Que queres?. Espera un pouco máis. Non berres polo que máis queras, susurrou.

-Baixa, axiña.

- Por Deus, estaba a piques de dar coa maneira de entrar, mentéu Telo.

-Está a tolear, se nos pillan no Convento, xa podemos darnos por mortos, desgraciado.

-Non será para tanto, é pena que non aparecese a abadesa en camisón ou lingerie fina a buscar un libro...

-Non sabía que tiveses tanta obsesión. Sempre podemos volver outro día, hoxe estamos ó que estamos. Aínda que penso que este pasadizo é de dirrección unívoca. Frente ó que pensei ó primeiro, a Santiaguísima Trinidade, non permite a libre comunicación entre os tres lugares sacros. Hai unha comunicación pero sempre hai que entrar desde fóra aos tuneis.

A entrada que nós usamos, en realidade, é unha saída, de emerxencia. As instruccións para abrir desde fóra deben ser producto dunha traición interesada.

-Carallo, nin que foses Sherlock Holmes e Dupin xuntos axudados polo Padre Brown. Xa me dirás, cando teñas vagar de onde sacaches esa conclusión.

- Pensa un pouco. Ben, déixame mellor que che explique as miñas teorías, despois pensas. Primeiro de nada por onde entramos é máis doado abrir para saír, aínda que ti non saibas, xa experimentarás cando marchemos. Segundo é por eso que ando un pouco máis tranquilo, e falo en alto: é posible que através da Biblioteca Abacial se poida acceder á Trinidade, pero non ó reves, como pasa en tódolas entradas ó cabos dos túneis. Non quita, se non me confundo, que o poder de convocatoria fose por medio dos ventanos ou por claves para comunicarse os iniciados entre eles desde o exterior por medio de consignas na misa e aí poder reunirse na sala do pozo.

- Non deixa de ser unha teoría plausible e posible. Se me apuras aínda che poido ofrecer argumentos de apoio: as campás poden convocar a través do aire, os sinos do vento dos bentos bieitos.

-Máis que certo. San Martiño Pinario era máis que poderosa. Era unha cidade na cidade. Una cidadela masculina e independiente no corazón de Compostela.

-Todo vai collendo xeito. O seu máis e o seu menos: pero teño a mesma sensación que despois de asistir a un gran banquete quedar con fame. É como se descubrisemos unha especie de interfono ou teléfono mediaval clandestino a voces, entre un convento feminino de Clausura e outro convento macho. Estamos ante unha supervivencia darwinista sobre un sistema de cortexo nupcial e perpetuación da especie.

- Está hoxe máis que darwinista, podíamos dicir saído e salaz, dixo Precedo, penso que o que move isto non é a líbido, dáme que pensar en algo máis trascendente, menos mundano. Algo numinoso, relixioso.

-Poida ser, pero ó misterio da monxiña que nos embarcou nisto, que dis? Foi máis que nada un problema de faldras ou de sotanas, de hábitos ou malos hábitos.

- Si, non o nego. Pero neste santo recinto respírase algo máis que orgón. Produce o arrepío e recollemento das grandes catedrais. A quietude e serenidade que exhalan os lugares sagrados helenos ou exipcios. Iso que describen os descubridores de tumbas . Hai algo, e penso, que xa din con ese algo.

- Teño que recoñecer amigo Luís, que hoxe estás en vena ou veta mineira. Sorpréndesme de sospeita en sospeita, de achádego en achádego. Solta xa , que me traes en albas.

- Para un pouco, e todo ó seu tempo. Antes de nada pensa que estamos nun lugar- estaban na nave central que presidía o fresco do do touro albo , os catro evanxelista, e pozo co seu bimbastro- quizáis, e sen quizais dedicado ó culto relixioso moito antes de que a propia catedral e que a propia basílica que a antecedeu.

-É posible carezo de coñecementos e argumentos para desdicirte.

-Trata de face-lo esforzo mental , sacramental, se queres, de espir de edificios o solo de Santiago por esta zona,-ponte na Rúa das Hortas se queres e mira cara á Praza de Cervantes- . Vai pouco a pouco e verás que sube-la ladeira dun monte. Onde estamos é mais alto que a Catedral. Pensa que se ben hai pedazos traballados con ferramentas, moito deste espacio é unha gruta natural, unha cova de ladeira, en que seguramente...

-Seguramente que?. Unha cova, un lugar seguramente habitado polo home desde o tempo inmemorial, como se di, desde o tempo dos mouros.

- Xo, para o carro. É unha cova cunha morea de sinais e efectos de culto. E mira por onde que cando exercías o oficio de caco libidinoso nas líndes da biblioteca, este menda dedicouse a mirar e remirar. Deume por asomar ó peitoril do pozo e guichar dentro. Mira por onde miuda sorpresa atopei: o pozo ten auga que corre a cachón a ras coma unha liña, véselle o fondo: a auga é limpa e cristalina. Pero corre por unha especie de ampla cloca en dirección ó pe da montaña cara ó Templo das Catro Sotas, ou algo así, e pégame a min na testa, que escorrese por debaixo da Catedral e do Obradoiro.

-Perdoa, peor por debaixo da Catedral, está a cripta da antiga basílica.

-Aí era onde quería chegar, e por iso quérote convidar a baixar xuntos polo pozo ata a cloaca e mirar a onde leva esa mina, se é que cabemos por ela.

-Non me veñas agora con que tes medo de ir ti só, dixo Telo.

-Quita de aí. Penso que a viaxe ó averno paga a pena . Debaixo da Catedral só pode estar o inferno.

Prepararon as cordas para baixar. Durante os días previos, nos preparativos da excursión, ou mellor dito, incursión en curso á Santiaguísima Trinidade O Telo non paraba de preguntarlle a Precedo para que raios quería a corda, en principio pensou en ter que gatear a algún sitio que lle fora inaccesible durante a viaxe inicial. A corda estaba con nós cada trinta centímetros- cuarta e furco- para poder trepar mellor, pensara para si Telo. Máis tarde entrados no recinto non volvera lembrase da corda ata invitación para a baixada ó pozo.

-Ou sexa, dixo Antón, cando estabas a convencer para acompañarte, quedouche no tinteiro as prácticas espeleolóxicas ó pozo.

- Que va, o da corda foi máis por precaución que por pensado nada en concreto. A mina do pozo descubrina de casualidade.: botei a luz a mirar por ociosidade, un costume que teño xa dende cativo de mirar cos focos nos buracos, case foi culpa túa, tardabas tanto en vir que me aburría. A libreta xa a tiña chea de notas e debuxos, e por que non ou por que si deume por enfocar abaixo para ve-lo fondo.

- Manda carallo. Parece cousa de bruxas. Cando hai tanta casualidade seguida de tanta casualidade dá que desconfiar. Semella coma se unha forza invisible estivese a empuxarnos, un algo máxico que nos conduce nunha determinada dirección.

-Podía ser, este lugar xurra algo maldito e demoníaco acompañado ás veces de algo mirífico e beatifico: lémbrame os efectos da datura, a figueira do demo que cando a tes na mao produce un cheiro fedorento e nausabundo e cando a queimas o seu espeso fume abre os pulmóns e respiras de marabilla.

-Si, esa situación de medo mesturado con serenidade presíntoa máis que lograla percibir polos sentidos.

As cordas amarráronas ó propio peitoril, tiñan corda abondo a profundidade a penas superaba os sete metros, os propios nós servían para evitar que se zafase. De primeiro baixou o xefe da expedición, Precedo, a medida que ía baixando percatouse da existencia nas paredes do pozo de pequenas oquedades para meter a punta do pé, que lle servian para non baixar co propio peso pendurado no ramal de nós e escoarse pola mina sen ter que molla-los pés na auga do fondo.
Avisou a Telo da vantaxa engadida que tiña a. O túnel era menos angosto do que esperaban. A auga discorría por unha canle no centro do chao, anicándose un pouco foron baixando a pendiente. Nun momento, despois de camiñar engurriñado máis de catrocentos pasos a auga escouse por un buraco a ras de chao, a mina de rocha quedou desviada á esquerda da corrente. Nas paredes había restos de traballo manual así rastos de rocha escantilada estrada por onde pisaba. Uns douscentos pasos abundantes máis adiante entraron nun espacio máis amplo, unha galería na que a mao do home era perceptible por tódolos sitios. Había polos paños dos muros unha serie de obxectos dispostos, a primeira vista estraños, pero a medida que se ían acercando a eles eran cada vez máis recoñecibles, a pesar da poeira secular que tiñan por riba. A galería tiña planta de pera, cunha lonxitude saxital duns sete metros e un diámetro de cinco e medio; o paño do fondo era de pedra labrada de canteiría, pouco traballada cunha fenda vertical. No medio había un sarcófago que presidía orientado á posible porta , a única parede que tiña pedra artificial, por riba había tallada unha figura, dun home con barba, que o único que chamaba a atención era que a cabeza estaba unha cuarta separada do resto do corpo.Estaba chantado o signo S+M.

Nas paredes había aros con fachos de gacios de uceira , practicamente friables a punto de esfaragullarse se se lle sopraba ou tocaba , había símbolos de peixes pero tamén estaba o chivo, o xemelgos, o touro, o año, o león , a balanza romana, a moza núbil , o cangarexo, o escorpión, o arqueiro, o chorriño da auga, outros debuxos e grafitti. Nunha especie de fornelas excavadas na parede era onde estaban depositados distintos obxectos, relicarios con lapidarios diverso, con inscritas en letra grega e latina. As menos e máis toscas con inscripcións rúnicas que sen embargo eran estas as que estaban nun lugar prominente:
Ata contabilizar case que vintetrés obxectos metidos en caixas de vidro reforzadas de metal e pedras preciosas con signos planetarios ou estelares, cunhas lendas das que ía tomando nota literal, case que as debuxaba Precedo...

ACOTACIÓN:

(...) Para comprender o que teñen en común os obxectos dispares que atopamos nas coleccións, parte das ofrendas funerarias: en estas, asi como nas reliquias, nas curiosidades, nas imaxes, ten recoñecido outros tantos” intermediarios entre o máis aló e o máis acó, entre o profano e o sacro [...] obxectos que representa o lonxano, o agachado, o ausente[...] intermediarios entre o espectador que mira para eles e o invisible de donde proveñen [...]”. No momento que son substraídos do
eido dos obxectos de uso para ser aillados no espazo separado da tumba ou da colección, estos obxectos tórnanse “semióforos”, portadores de significado.

Entre o invisible e o visible: a colección. K.Pomian. (Citado en Representación- A palabra,a idea, a cousa. Carlo Ginzburg

Hugo Pratt + Corto Maltés:
http://www.dreamers.com/corto/index.htm
Orgón:
http://es.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Reich
Sherlock Holmes:
http://www.sherlockian.net/
http://www.angelfire.com/falcon/s_holmes/relatos_descarga.htm

http://es.wikipedia.org/wiki/Gilbert_Keith_Chesterton
http://es.wikipedia.org/wiki/Padre_Brown